Przeglądaj mapę
logoutZaloguj/Zarejestruj

Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku (Białystok)

Bojary - Pozostałości drewnianego BiałegostokuBojary - Pozostałości drewnianego BiałegostokuBojary - Pozostałości drewnianego BiałegostokuObok mamy przykład jak ulica Kraszewskiego wyglądała w 1942, 1988 i 2010 roku.

 

Jedną z najstarszych części Białegostoku, której resztki możemy jeszcze dziś oglądać są Bojary. Nazwa ta wywodzi się od określenia ludności, która od XV wieku osiedlała się na tym terenie.

Bojarowie w Wielkim Księstwie Litewskim byli stanem pośrednim pomiędzy szlachtą a włościanami. Wyróżniano pośród nich trzy kategorie (wg stopnia zamożności): - bojarów pancernych, zobowiązanych do służby wojskowej, -putnych będących na usługach możnych panów, pełniący u nich funkcję poborcy podatkowego lub gońca i -turemnych -pełniących służbę przy zamkach i miejscach warownych.

Niewiele wiadomo o początkach tej białostockiej osady. Kartografowie i historycy odczytują  jej układ przestrzenny z porównania planów i map, które dla tego terenu sporządzane były od XVI|l  wieku. W 1749 roku Jan Klemens Branicki, lokując „Nowe Miasto", włączył w granice Białegostoku część Bojar. Był to pas ziemi, ciągnący się wzdłuż dzisiejszej ulicy Warszawskiej. Kolejne rozszerzenia granic miasta przeprowadzone zostały w latach 1877 i 1897. W ich wyniku całe Bojary - położone pomiędzy ulicami Warszawką, Sienkiewicza, Skorupską i torami kolei poleskiej – włączone zostały w przestrzeń miejską. Dzielnica ta była bezcennym świadectwem   historii Białegostoku. Nadzwyczaj ciekawy jest w niej układ ulic- dawnych dróg. Jedna z nich - Skorupska, której jedynie fragment zachował się do dziś, w latach 1569-1795 pokrywała się z granicą pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim  i Koroną. Ulica Kraszewskiego, której początków możemy doszukiwać się w 1514 roku, była historycznym traktem, wiodącym do bazyliańskiego klasztoru w Supraślu. Ulica Gliniana to droga prowadząca przez dawne wyrobiska, powstałe po wydobyciu surowca do produkcji cegieł. Innym świadectwem historii, dziś szczątkowo   zachowanym, był układ parceli. Odczytać z niego można było zarówno gęstość  zaludnienia, jak też zajęcia i powinności zamieszkujących tu ludzi. Zabudowa tej   dzielnicy  przez całe dziesięciolecia nie wzbudzała należytego szacunku wśród   konserwatorów, architektów i władz miejskich. Nie dostrzegali kulturowego nawarstwienia, które miało swe odbicie w istniejących tu budynkach.

Bojary - Pozostałości drewnianego BiałegostokuByła to zabudowa, która powstawała od drugiej połowy wieku XIX w. Przeważnie były to parterowe, drewniane domy, które w wielu przypadkach możemy traktować jako przykłady mieszczańskich dworków. Od końca XIX wieku i w okresie międzywojennym powstawały nieliczne kamienice czynszowe między innymi przy ulicach Kraszewskiego, Słonimskiej i Sobieskiego oraz modernistyczne wille przy ulicach Kraszewskiego Słonimskiej i Starobojarskiej.  

Bojary - Pozostałości drewnianego BiałegostokuOd połowy lat 70. XX wieku rozpoczęto planowe wyburzanie tej dzielnicy, czego efekty możemy dzisiaj obserwować. Mimo wielu planów i  prób zachowania tej historycznej i unikatowej tkanki miejskiej, nie udaje się ich zrealizować. Obecnie bloki mieszkalne  dochodzące do pięciu kondygnacji systematycznie zajmują miejsca starego budownictwa. Jest to z punktu widzenia ekonomii prawidłowy zabieg, ale czy w ten sposób nie tracimy czegoś więcej,co już nigdy nie wróci? Najczęściej przekonujemy się o tym za późno. Miejmy jednak nadzieję że pozostawione obiekty  nie zniknął z tej dzielnicy, a te które niszczeją odzyskają dawny blask.     

Informacje do zaczerpnięte z ciekawej publikacji "Białystok Przewodnik historyczny"  autorstwa Andrzeja Lechowskiego

Unikalne pocztówki przedstawiające drewniane zabudowania Bojar i inne obiekty Białegostoku na przestrzeni kilku okresów historycznych można zobaczyć na specjalnej stronie Archiwalne Podlasie 

Zdjęcia

Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Modlińska 2. Przykład symbiozy nowej i zabytkowej architektury.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Wiktorii, jako jedna z niewielu oparła się wielkoblokowej zabudowie, zachowując pierwotny charakter.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Wiktorii 5.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul. Poprzeczna 1.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Dom murowany na ul. Poprzecznej.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Pozostałości starych Bojar odbijające się w elewacji współczesnego budynku.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Sobieskiego 1.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul. Sobieskiego 1.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Róg Złotej i Sobieskiego.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Złota 6.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul. Złota 7.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Złota 9. Tutaj mieszkał błogosławiony ks. Michał Sopoćko od przyjazdu z Wilna (1947r) aż do śmierci w 1975 roku.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Tablica pamiątkowa na domu przy ul. Złotej 9. ©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
To zdjęcie ulicy Starobojarskiej wykonano niemal z tego samego miejsca co 100 lat temu (patrz retro). Niestety nie zachował się żaden element z ciekawej drewnianej architektury ©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Kraszewskiego w 2010 roku.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Murowany budynek przy ul. Staszica 10.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
W drewnianym budynku przy ul. Glinianej 14 mieści się "Galeria Stare Bojary". ©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Drewniany dom przy ul.Glinianej 18. Tu czas zatrzymał się.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Koszykowa 26. Ciekawa forma okienka to pozostałość po dawnych mistrzach stolarskich. ©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Remontowany budynek przy ul. Piasta 2 może pochwalić się wyjątkowo ciekawym wejściem.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul.Piasta 2 i ciekawy detal w drzwiach wejściowych, prawdopodobnie niedługo będzie prezentował się jeszcze ciekawiej.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Skromne wejście domu przy ul. Skorupskiej 46 oświetlone zachodzącym słońcem.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Wśród agresywnej blokowej zabudowy, zachował się jeszcze jeden z niewielu już piętrowych drewnianych domów (ul.Orla 1)©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul. Staszica 2 w sierpniu 2012 roku.©fot. Grzegorz Kossakowski
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ul. Staszica 2 w kwietniu 2014r. Na takie zmiany aż miło popatrzeć.©fot. Grzegorz Kossakowski

Zdjęcia archiwalne

do roku 1918
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Tak wyglądała ulica Starobojarska na pocztówce z 1910r. W oddali widzimy ul. Mikołajewską. Budynków z ciekawą drewnianą snycerką i ozdobnymi bramami wjazdowymi, tak jak ta na pierwszym planie teraz niestety już nie znajdziemy.
Ze zbiorów Jana Murawiejskiego©umieścił: Grzegorz Kossakowski
po roku 1945
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku©umieścił: Jarek Wojtach
Bojary - Pozostałości drewnianego Białegostoku
Ulica Kraszewskiego w 1988 roku.©umieścił: Grzegorz Kossakowski


Linki zewnętrzne

Link do Wikipedii
Bojary
http://www.miastojutra.pb.bialystok.pl/bojary/bojary.html